راهکارهای پیشنهادی جهت استفاده از یافته های علمی برای پیشبرد ورزش کشور (ادامه دار)

راهکار اول:

استقرار یک “سیستم واحد آماده سازی ورزشی” در کشور، برای تمامی رشته های ورزشی

آماده سازی ورزشی نوعی فعالیت برنامه ریزی شده برای ورزشکارانی است که به طور حتم در مسابقات ورزشی جهت کسب افتخارات میهنی و بین المللی شرکت منظم خواهند داشت. هدف اصلی مربی، توسعۀ آمادگی جسمانی و تکامل مهارت های ورزشی در یک رشتۀ ورزشی است. مربیگری می تواند نوعی تکلیف ملی باشد که طبق یک توافقنامه بر دوش مربیان نهاده شده است. بنابراین، نهادهای دولتی نیز باید از طریق ارائۀ یک سیستم واحد آماده سازی ورزشکاران (در رشته های مختلف ورزشی) در کشور، بر عملکرد آنان نظارت سازنده داشته باشند. سیستمی که برتری آن (با توجه به شرایط حاضر) در نشست های مختلف مورد توافق متخصصان و دست اندرکاران ورزش کشور واقع گردد و با ارائۀ شواهد و مدارک علمی، از قدرت پاسخگویی منطقی به منتقدان استقرار خود در میهن برخوردار باشد.

در ادامه به معرفی سیستمی می پردازیم که شاید بتواند به عنوان یک سیستم واحد کشوری برای آماده سازی ورزشکاران در تمامی رشته های ورزشی مورد قضاوت قرار گیرد.

سیستم آماده سازی ورزشی بلندمدت سیستمی است که قادر به رفع تمامی نیازهای سلسله مرتبه ای آماده سازی ورزشکاران در گروه های مختلف سنی است. در این سیستم، روابط بین فرایندهای تمرین، توسعۀ کیفیات جسمانی (قدرت، سرعت، استقامت و …) و شکل دهی دانش و مهارت های حرکتی و جوانب مختلف آمادگی در حد مطلوب است. به نحوی که حجم ابزار آماده سازی عمومی و تخصصی و روابط بین آنها با توجه به سن و مرحلۀ ورزشی با تبعیت از یک الگوی منطقی به تدریج تغییر می یابد. در نتیجه، کیفیات مختلف جسمانی (قدرت، سرعت، استقامت و …) در حساس ترین دوره های سنی (مربوط به خود) توسعه پیدا می کنند.

اصول حاکم بر سیستم آماده سازی ورزشی بلندمدت عبارتند از:

  • اصل جامعیت و پیچیدگی که روابط تنگاتنگ بین تمامی جوانب فرآیند تمرینی (آمادگی جسمی، تکنیکی، تاکتیکی ، روانشناختی و نظری، اقدامات آموزشی و ریکاوری، کنترل تربیت و پزشکی) را در نظر دارد.
  • اصل استمرار و تسلسل که بیانگر سلسله مرتبه ای بودن ارائۀ مواد در برنامۀ آماده سازی در مراحل مختلف آموزش و تناسب آنها با نیازهای مهارت ورزشی است. با رعایت این اصل، حجم فشارهای تمرینی و مسابقه ای و رشد آمادگی جسمی و تکنیکی-تاکتیکی در برنامۀ بلندمدت آماده سازی به درستی تنظیم می شود.
  • اصل تنوع پذیری که به ویژگی های فردی ورزشکاران جوان در مراحل مختلف آماده سازی بلندمدت توجه دارد. بر طبق این اصل، ابزار (تمرینات بدنی) و فشارهای مورد استفاده در حل مسألۀ معین باید در مراحل مختلف سنی متفاوت باشد.

بنابراین هدف اصلی سیستم آماده سازی بلندمدت، حفظ پویایی مطلوب در رشد کیفیات جسمی (قدرت، سرعت، استقامت و …) و ظرفیت های عملکردی (مربوط به سیستم های مختلف بدن) و شکل دهی ساختارهای تخصصی در قابلیت های ورزشی در هر یک از مراحل آماده سازی (با توجه به سن) به نحوی است که ورزشکاران در مرحلۀ نهایی آماده سازی (مرحلۀ خبرگی ورزشی) قادر به کسب بالاترین دستاورهای ورزشی باشند.

مراحل آماده سازی ورزشی بلندمدت عبارتند از:

– مرحلۀ آماده سازی مقدماتی که مربوط به دورۀ سنی دانش آموزان مقطع ابتدایی است. این مرحله قبل از مرحلۀ تخصص گرایی ورزشی اولیه قرار دارد. مسائل موجود در این مرحله عبارتند از:

  • شکل دهی معلومات عمومی تربیت بدنی و ورزش؛
  • شکل دهی زمینه های پایه ای مربوط به دانش و مهارت های حرکتی در رشته های مختلف ورزشی و تثبیت و تکامل آنها؛
  • تحقق رشد موزون در ارگانیزم در حال رشد، تحکیم سلامتی، تقویت همه جانبۀ کیفیات جسمانی (قدرت، سرعت، استقامت و …) با توجه خاص روی قابلیت های سرعتی، سرعتی-قدرتی و استقامت عمومی.

در برنامۀ آماده سازی کودکان از ابزار و روش های متنوع و از عناصر انواع ورزش ها و بازی های حرکتی و ورزشی استفاده می گردد.  استفاده از روش بازی در این مرحله، زمینۀ عاطفی لازم را برای انجام تمرینات فراهم می سازد و انگیزۀ کودکان را برای تکرار تکالیف آموزشی بالا می برد. فشارهای جسمی و روانی شدید به ویژه توسط تمرینات یک شکل و انجام تکالیفی که باعث بروز پدیدۀ مونوتوتی (یکنواختی) در کودک گردد، ممنوع است.

– مرحلۀ تمرینی (تخصص گرایی ورزشی اولیه)

مسائل اصلی این مرحله عبارتند از: آماده سازی جسمی همه جانبه و سپس یادگیری تکنیک های منطقی و ایجاد شرایط مطلوب برای کسب نتایج مناسب در ورزش مورد نظر با توجه به سن.

تخصص گرایی در این مرحله ماهیتی چندوجهی دارد و تک سویه (انفرادی) نیست. همگام با یادگیری مهارت های پایه ای ورزش و انجام سایر تمرینات به رشد آن دسته از کیفیات جسمانی و مهارت های حرکتی که در کسب موفقیت در ورزش منتخب حائز اهمیت هستند، توجهی خاص مبذول می گردد. در این مرحله، آماده سازی همه جانبه با حجم نه چندان زیاد بیشتر از تمرینات تخصصی محض، ورود ورزشکار را به مرحلۀ پیشرفته تر تسهیل می کند.

پویایی فشارهای تمرینی سالانه در سال های مربوط به تخصص گرایی اولیه بهتر است به شکل افزایش حجم (مدت) تمرین و پیشرفت نه چندان زیاد در شدت تمرین باشد. شدت های تمرینی باید در محدوده های زمانی کوتاه نرم بندی شوند و نباید طولانی مدت باشند.

هنگام تنظیم شدت فشارهای تمرین باید به دقت توجه داشت که فرایندهای انرژیکی و تنظیم کنندۀ رشد سریع ارگانیزم در دورۀ بلوغ، خود نقش نوعی فشار تمرینی را به ارگانیزم ایفاء می کنند.

در سیکل سالانه (ماکروسیکل) باید بهتر است از تمرینات آماده سازی استفاده گردد و شرکت در مسابقات محدود باشد.

– مرحلۀ تخصص گرایی ورزشی عمیق (مرحلۀ توسعۀ مهارت ورزشی) در ورزش منتخب زمانی فرا می رسد که شکل گیری سیستم های عملکردی (عصبی، قلبی-عروقی و …) عملاً به پایان رسیده و ارگانیزم جوان از ظرفیت و مقاومت بالا در برابر عوامل نامطلوب در فرایند تمرینات شدید برخوردار باشد. فرایند تمرینی این مرحله ماهیتی شدیداً تخصصی دارد. سهم تمرینات تخصصی با گذشت زمان باید مرتباً افزایش یابد تا نیازهای تمرینات آماده سازی تخصصی و مسابقه ای برطرف گردد.

حجم و شدت عمومی فشارهای تمرینی به رشد خود ادامه می دهند و تعداد مسابقات در رشتۀ ورزشی منتخب به طور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. سیستم انجام تمرینات و مسابقات جنبۀ فردی دارند. ابزار تمرینی از لحاظ شکل و محتوا تا حد زیادی متناسب با تمرینات مسابقه ای است و برای هر ورزشکار جنبۀ تخصصی (فردی) دارد.

مسألۀ اصلی این مرحله تسلط کامل بر تکنیک های ورزشی و تنوع اجرای آنها در شرایط پیچیده و فردی ساختن آنها است. به علاوه، کیفیات جسمی و روانی که به تکامل خبرگی تکنیکی و تاکتیکی ورزشکار کمک می کنند، باید توسعه یابند.

– مرحلۀ خبرگی ورزشی و حفظ دستاوردها مقارن با دورۀ سنی مطلوب برای کسب نتایج ورزشی سطح بالا است. آمادگی برای شرکت موفق در مسابقات، مهم ترین مسألۀ این مرحله محسوب می گردد. از این رو، رویکرد تخصصی تمرینات این مرحله از مراحل قبلی قوی تر است. در اینجا ورزشکار از مجموعه ابزارها، روش ها و شکل های سازمان یافتۀ تمرین برای کسب بهترین نتایج در مسابقات استفاده می کند. حجم و شدت فشارهای تمرینی در بالاترین سطح قرار دارند. فشارهای تمرینی بسیار شدید است و تعداد جلسات تمرین در میکروسیکل هفتگی 10-15جلسه و حتی بیشتر است.

نیازمندی های مربوط به هر یک از مراحل برنامۀ آماده سازی بلندمدت:

ا) مرحلۀ آماده سازی اولیه:

– شکل دهی انگیزۀ پایدار به ورزش منتخب؛

– شکل دهی دایره وسیعی از دانش و مهارت های حرکتی؛

– یادگیری مبانی تکنیک های مرتبط با ورزش منتخب؛

– رشد همۀ جانبه و موزون کیفیات جسمانی (قدرت، سرعت، استقامت و …)؛

– تقویت سلامتی ورزشکاران؛

– تربیت اخلاقی، روانی و انضباطی؛

– انتخاب ورزشکاران مستعد برای کار در مرحلۀ بعدی؛

2) مرحلۀ تمرینی (مرحلۀ تخصص گرایی ورزشی اولیه):

– ارتقاء سطح آمادگی عمومی و تخصصی، تکنیکی، تاکتیکی و روانی؛

– کسب تجربۀ رقابت در مسابقات رسمی؛

– شکل گیری انگیزه برای شرکت در مرحلۀ آمادگی ورزشی بلندمدت؛

– تقویت سلامتی ورزشکاران؛

– آشنایی با تکنیک ها و تاکتیک های ورزش منتخب و تکمیل این آشنایی؛

– توسعۀ کیفیات اخلاقی، روانی و انضباطی؛

3) مرحلۀ توسعۀ مهارت ورزشی (مرحلۀ تخصص گرایی ورزشی عمیق):

– شرکت در فرایند تمرینات فردی؛

– ارتقاء ظرفیت های عملکردی سیستم های ارگانیزم ورزشکاران (سیستم، عصبی، قلبی عروقی، حرکتی و …)؛

– تکامل کیفیات جسمانی (قدرت، سرعت، استقامت و …) عمومی و تخصصی و آمادگی تکنیکی، تاکتیکی و روانی؛

– پایداری نمایش نتایج ورزشی سطح بالا در مسابقات رسمی شهری، استانی و ملی؛

– حفظ سطح بالای انگیزه نسبت به رشتۀ ورزشی؛

– حفظ سلامتی ورزشکاران؛

– توسعۀ بعدی کیفیات روانی.

4) مرحلۀ خبرگی ورزشی:

– کسب نتایج متناسب با عضویت در تیم های ملی کشور

– پایداری نتایج سطح بالا در مسابقات ملی و بین المللی.

 

 

ادامه دارد

سعید قائینی – شهریور 1399

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Scroll Up